Het Dolhuys te Haarlem……

Het is al weer een poosje geleden dat ik u de jas liet zien van een patiënte uit een psychiatrisch ziekenhuis van  lang geleden. De jas zag ik in 2005 in het Dolhuys te Haarlem.

Het Dolhuys staat al sinds 1320 te boek als een opvang voor zieken. Het Dolhuys lag buiten de stadspoorten. In de jaren rond 1413 werden er leprapatiënten geschouwd, als je lepra had, kreeg je een vuilbrief, een brief die toestemming gaf om te bedelen in je eigen woonplaats. Of om te komen wonen in of op de grond van het opvanghuis. Ook kreeg je een klepper. De klepper diende als waarschuwing dat je er aan kwam en lepra had. In het verleden werden er straten naar de klepper vernoemd.

In 1559 na het verdwijnen van de lepra werd het huis omgebouwd tot een Dolhuys, een huis voor dollen/gekken. Rustige patiënten kregen vrijheid om rond te wandelen, mensen die het zwaar hadden en ook moeilijk te hanteren waren, werden in een dol geplaatst, een soort cel, met een raampje voor frisse lucht en een poepdoos. Maar er werden ook ouderen verpleegd, kinderen, mensen met geslachtsziekte en in de middeleeuwen was het ook een bedevaartsoord en herberg voor passanten.

Rond 2005 werd het een museum,  het initiatief kwam van zeven psychiatrische ziekenhuizen: GGZ Noord-Holland-Noord, Mentrum, De Meren, Buitenamstel, GGZ Dijk en Duin, De Geestgronden en Rivierduinen.

Omdat veel van deze ziekenhuizen afdelingen sloten en bewoners in de steden liet wonen onder begeleiding of met zorg op afstand en omdat museumpjes op eigen terein werden verkocht voor bewoning, werden kostbare, of leerzame attributen overgebracht naar het Dolhuys in Haarlem.

De jas die ik u vorige keer liet zien had mij toen zo enorm aangegrepen omdat een vrouw in nood deze zo mooi had gemaakt, men droeg in het verleden allemaal de zelfde kleding, stug, oersaai en weinig kraak of smaak, maar deze vrouw had de binnenkant steekje voor steekje tot een kunstwerk gemaakt.

Het greep me vooral zo aan toen ik het zag omdat ik weet dat veel mensen in de psychiatrie een trauma hebben opgelopen door de smerigheid en gemene daden van een ander. Om te overleven treden aparte mechanisme in werking, triggeren iets in je hersenen dat soms niet meer goed komt. Eigenlijk verdient elk trauma zijn erkenning en zijn troost en goede behandeling, maar door een zelf in werking tredende overlevingsstrategie denkt vaak de patiënt dat hij iets fout deed en zwijgt over wat hem of haar is overkomen. Of moet zwijgen van een dader. Als voorbeeld geef ik het misbruik in de katholieke kerk. Kinderen die van toeten nog blazen wisten werden misbruikt in de kerk en er over praten was een taboe, want had je zelf geen schuld? Wat natuurlijk onzin is, maar zo werd het beleefd door het kind en als je dan toch uit de school klapte, dan werd je voor gek versleten en hoe je het in je hoofd haalde een zo een hooggeplaatst iemand te beschuldigen, de afgezant van God. Vaak hadden kinderen niet eens een naam voor wat hen was overkomen omdat er een groot taboe was op praten over seksualiteit en misbruik.

Tegenwoordig is met er achter gekomen dat veel patiënten de verkeerde diagnose kregen en zo ook de verkeerde behandeling en zo bleef vaak een mens zijn leven lang achter een gesloten deur, of door de verkeerde medicatie werd zijn hersenpan verwoest. Het isoleren maakte het verdriet in de patiënt alleen maar groter en de patiënt verloor ook het vertrouwen in de mensheid dat al zo ernstig was geschaad.

1153413790-67531

De jas.

De jas, ook al is hij onwerkelijk sprookjesachtig mooi aan de binnenkant, gaf me zo een verdrietig gevoel….Wat had deze vrouw meegemaakt en wat had ze in de psychiatrie te verduren gehad? De psychiatrie is in de laatste vijftig jaar sterk verbeterd, men mag zomaar niet meer stukken uit je hersenen halen en men mag je zomaar niet meer opsluiten en vastbinden, maar dat wil niet zeggen dat het daarom allemaal goed gaat, wel beter dan in de jaren van de vrouw met de jas.

1153575945-28781

De dwangstoel.

Door de komst van nieuwe medicatie jaren 60 vorige eeuw werd het mogelijk het geweld en de onrust uit de mens te halen en de nare beelden te verzachten of te verminderen, waar men voor de komst van die medicatie door roeien en ruiten ging en daarom vastgezet werd op b.v een dwangstoel. Er kwamen nieuwe behandelmethoden en personeel werd meer en meer geschoold. Maar de nieuwe medicatie bleek ook hevige bijwerkingen te hebben en soms werd het een keus tussen twee kwade.

1153413544-24891

Creatief en intelligent .

Mensen die opgenomen zijn in de psychiatrie zijn vaak, enorm getalenteerde mensen, boekenschrijvers, schilders, dichters of mensen uit de politiek.

In het Dolhuys vind je schilderijen gemaakt door de patiënten van weleer.

1153557157-22471

Een ruimte is bestemd voor mensen die ooit in de psychiatrie verbleven en die jij en ik ook kennen. Vaak was ik verbaasd om namen te lezen waarvan ik het nooit had verwacht.

En dat is natuurlijk ook weer gek als ik dit zeg, want de kluts kwijtraken, een trauma oplopen of dakloos worden of de kans om in een gevangenis te komen lijken zaken ver van ons bed, maar helaas zijn we er allemaal een stap van verwijderd.

1153414117-40821

Schilderij van het Dolhuys lang geleden.

En natuurlijk als je wat ouder bent,  en de veertig gepasseerd en je hebt het in je leven zonder psychiatrie kunnen doen, dan heb je geluk, want de kans dat je nog opgenomen wordt is klein.

1153414365-64121

Een dol, tegenwoordig zouden we zeggen een isoleercel.

Maar het is wel eens goed stil te staan bij al die mensen die wel leven met angsten, die een doodswens hebben, dwang ervaren, heel manisch zijn, of heel depressief. Laten we goed voor elkaar zijn, om dingen te voorkomen en laten we naar elkaar omkijken als we ziek zijn. Want ziek is ziek! Bij een hartkwaal komen ze allemaal met bloemen en een kaartje voor boven je bed. Maar als je ziek bent in je hersenpan, dan laten ze je vaak zo alleen en als je dan bedenkt dat veel van deze mensen die ziek zijn het te danken hebben aan hele nare gebeurtenissen en mensen, zou je ze dan niet nog meer in je hart sluiten?

 

Trudy Den Herder.

Site van het Dolhuys waar ze de zaken beter kunnen uitleggen dan ik het doe.

Het Dolhuys.

Schotersingel 2

Foto’s: Studio Gekkenhuis in samenwerking met studio Den Herder.

Bron: Wikipedia en Den Herder.

De jas van een prinses.

 

 

6 gedachten over “Het Dolhuys te Haarlem……

  1. Zo ging dat niet alleen vroeger, want als er iets aan je mankeert sta je snel buiten de maatschappij.
    Tegenwoordig is de zorg wel anders dan toen, maar isoleercel en platspuiten is nu wat er gebeurd.
    Gelukkig zijn er altijd lieve mensen die zorg willen leveren. Hans

    Liked by 1 persoon

    1. Ja, veel in de zorg zijn kundig en lief, maar niet allemaal, er zijn de laatste jaren erge dingen gebeurd, waaronder een man gestikt in de isoleer, was in elk geval na 2010, was een nare afdeling met veel medewerkers die het druk hadden met zichzelf, brrrrrrrrrrr, die arme man en zijn familie, moet er nu weer aan denken, altijd als het over de psychiatrie gaat. Fijne avond!

      Like

  2. Dat druk zijn met zich zelf heb ik bij mijn moeder wel meegemaakt, de ochtend koffie van het personeel liep vaak uit tot meer dan drie kwartier.

    Ot. Je verzoekje is gedraaid in de show.
    Het programma is beluisteren op de pagina “Bank’s Radio”

    Like

    1. Het is natuurlijk zwaar werk en tijdens de koffie bespreken ze vaak ook het werk, maar het kan veel erger, ik heb zulke nare dingen meegemaakt, ook daar waar die man overleed, soms kan je wachten op een ernstige fout die verwijtbaar is, Het was voor mij een reden om nooit meer als verpleegkundige te werken, ik heb me altijd over de kop gewerkt, ia ook niet oke, dat vergt te veel van een mens, maar hoe sommige makkelijk zijn, is niet te bevatten.

      Dankjewel, ik ga heerlijk luisteren vandaag!

      Like

  3. De behandeling van veel patiënten was vroeger alles behalve ideaal. Zelfs nu kan het zijn dat een patient door verkeerde diagnose verkeerd wordt behandelt en een beetje in een soort hel leeft. Er kan dus ook nu nog wel wat verbeteren.
    De jas is echt prachtig.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s